सुदूरपश्चिम प्रदेशसभाको पाँचवर्ष : सङ्घीयतलाई संस्थागत गर्ने नयाँ सिकाइ

५ असोज २०७९, बुधवार

सुदूरपश्चिम, ५ असोज । प्रदेशस्तरमा व्यवस्थापिकाका–संसद्को भूमिका निर्वाह गर्ने सुदूरपश्चिम प्रदेशसभाको पहिलो कार्यकाल पूरा हुने चरणमा छ । जनताको सार्वभौमसत्ताको प्रयोग गर्ने महत्पूर्ण संस्था प्रदेशसभाको प्रदेशस्तरमा गरिएको संसदीय अभ्यास पहिलो पटक हो । तोकिएको विधिका माध्यमबाट शासन प्रणाली सञ्चालनका लागि नीति र कानून निर्माणको महत्वपूर्ण कार्य प्रदेशसभाले गर्ने गर्दछ । दोस्रो कार्यकालका लागि आगामी मङ्सिर ४ गते निर्वाचन हुने मिति तय भई आवश्यक तयारी भइरहेको छ ।

यो अवधिमा प्रदेशसभाले ६७ वटा ऐन निर्माण गरेको छ । जनतासँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने कतिपय कानुन बने पनि धेरै कानुन बन्न अझै बाँकी छन ।  सभामुख अर्जुनबहादुर थापाले यो अवधिमा संसदीय अभ्यासमा परिपक्वता हासिल भएको अनुभव सुनाए । उनले भने, “सङ्घीयता कार्यान्वयन गर्ने कुरा प्रदेशको हकमा नौलो विषय हो, संसदीय प्रणाली धेरै प्रजातान्त्रिक लाग्यो ।” 

पाँच वर्षअघि भएको निर्वाचनपछि गठन भएको प्रदेशसभाको कार्यकाल अन्तर्गतको अन्तिम अधिवेशन हालै अन्त्य भइसकेको छ । सङ्घीय व्यवस्थालाई संस्थागत गर्न विधायकका रुपमा नयाँ सिकाइ भएको अनुभव प्रदेशसभाका सदस्यको छ । नेकपा (माओवादी केन्द्र) संसदीय दलका नेता एवं मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्टले प्रदेशसभाको अन्तिम बैठकमा यो अवधिमा सङ्घीय लोकतान्त्रिक व्यवस्थालाई संस्थागत गर्न सफलता मिलेको अनुभव सुनाए  ।

उनले भने, “नयाँ व्यवस्था भएकाले सुरुको वर्षमा विभिन्न जटिलता देखिएर नागरिकको सबै अपेक्षा पूरा गर्न नसकिए पनि कतिपय क्षेत्रमा धेरै उपलब्धि भएको छ ।”नेकपा (एकीकृत समाजवादी) पार्टी संसदीय दलका नेता एवं भौतिक पूर्वाधारमन्त्री दीर्घबहादुर सोडारीले सङ्घीय व्यवस्थामा नयाँ सिकाइ भएको अनुभव सुनाउँदै भने, “सङ्घीयतामा सिक्दै र क्षमता अभिवृद्धि गर्दै अगाडि बढ्ने हो ।”

नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका नेता एवं आन्तरिक मामिला तथा कानूनमन्त्री डा. रणबहादुर रावलले विगतमा भएको संविधानविपरीतका गतिविधिबाट देखिएको राजनीतिक र आर्थिक तरलताले अन्योलपूर्ण अवस्थामा पुगेको देश हाल ‘लिक’मा आएर सङ्घीयता संस्थागत हुने बाटोमा गइरहेको बताए । नेकपा (एमाले) संसदीय दलका नेता प्रकाशबहादुर शाहले सङ्घीय व्यवस्थामा सुरुको अवस्थामा केही जटिलता देखिए पनि आगामी दिनमा यसको सफल कार्यान्वयनका लागि अठोट गर्नुपर्ने बेला आएको बताए ।

जनता समाजवादीका मालामति राना र लोकतान्त्रिक समाजवादीका कृष्णबहादुर चौधरीले यो अवधिमा सोचेअनुसारको उपलब्धि हुन नसके पनि केही नयाँ कामको सुरुआत हुनु उपलब्धि भएको जानकारी दिए । देशका अन्य प्रदेशमा सरकारको नेतृत्व परिवर्तन भए पनि यो प्रदेशमा नेतृत्व परिवर्तन भएन । नेतृत्व परिवर्तन नभएका विषयलाई पनि उपलब्धि मानिएको छ ।

 प्रदेशसभाले यो अवधिमा प्रदेशको नाम ‘सुदूरपश्चिम प्रदेश’ राख्न सफल भयो । प्रदेशसभाको दुई तिहाइको बहुमतले पारित प्रदेश राजधानी रहने स्थान (कैलालीको तेघरी क्षेत्र) मा टुङ्गो लगाउन सफल भए पनि त्यहाँ अहिलेसम्म कुनै पनि संरचना भने निर्माण हुन सकेको छैन । राजधानी स्थापना गर्न तोकिएको ठाउँमा सङ्घीय सरकारले जग्गाको भोगाधिकार नदिएको कारण राजधानीका संरचना निर्माण हुन नसकेको प्रदेश सरकारले बताउँदै आएको छ ।

प्रदेशको संरचनापछि सुदूरपश्चिम प्रदेशमा यो अवधिमा चार जना प्रदेश प्रमुख फेरिएका छन । प्रदेश संरचनाले काम सुरु गरेसँगै पहिलो प्रदेश प्रमुखमा मोहनराज मल्ल नियुक्त हुनुभएको थियो । यसपछि शर्मिलाकुमारी पन्तले दोस्रो प्रदेश प्रमुखको जिम्मेवारी बहन गरे । तेस्रो प्रदेश प्रमुखका रुपमा गङ्गाप्रसाद यादव रहे । हाल देवराज जोशी प्रदेश प्रमुख छन । सङ्घीय सरकारको नेतृत्व परिवर्तनसँगै प्रदेश प्रमुख पनि फेरीए ।

पाँच वर्ष अघिको चुनावलगत्तै तत्कालीन वाम गठबन्धनको बहुमत रहेको प्रदेशसभामा जम्मा ५३ प्रदेशसभाका सदस्य थिए । पाँच वर्षअघिको निर्वाचनबाट एमालेका तर्फबाट २५, माओवादी केन्द्रका तर्फबाट १४ र कांग्रेसका तर्फबाट १२, तत्कालीन राष्ट्रिय जनता पार्टीबाट दुई जना निर्वाचित भएका थिए । राजनीतिक दलमा भएको विभाजन र दल बदलपछि एमाले १०, कांग्रेस ११, माओवादी केन्द्र १३,नेकपा (एकीकृत समाजवादी) ११, जनता समाजवादी र लोसपाका एकरएक सदस्यमा सीमित भएको छ ।

नेकपा एमालेका कैलाली जिल्ला अध्यक्षसमेत रहेका प्रदेशसभा सदस्य रतनबहादुर थापा हालै नागरिक उन्मुक्ति पार्टीमा प्रवेश गरे ।  नेकपा (माओवादी केन्द्र) बाट निर्वाचित झपटबहादुर बोहरा एमालेमा प्रवेश गर्दा गरिएको कारवाहीले उनको प्रदेशसभा सदस्य पद एक वर्षअघि नै रिक्त भएको थियो । डडेलधुराबाट प्रदेशसभामा निर्वाचित नेपाली कांग्रेसका कर्णबहादुर मल्ल पार्टीको कारवाहीपछि पदमुक्त भए ।

एमालेबाट निर्वाचित हुने २५ मध्ये १४ प्रदेशसभा सदस्यले पार्टी विभाजनका बेला नेकपा (एकीकृत समाजवादी) को पक्षमा सनाखत गरेका थिए ।  सो पार्टीमा सनाखत गरी विगतमा प्रदेशको मन्त्री र राज्यमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका क्रमशः तरालामा तामाङ र कुलवीर चौधरी केही दिनअघि पुनःएमालेमै फर्किए । नेकपा (एकीकृत समाजवादी) संसदीय दलका प्रमुख सचेतक दुर्गाकुमारी कामी केही दिनअघि माओवादी केन्द्रमा प्रवेश गरेका छन । सिद्धराज भट्ट/ रासस

Share This:
No News Were Available